CaseAIData-analyse

Een onderzoeksbureau codeerde open antwoorden uit grote enquêtes met de hand. Een AI-ondersteunde codeeromgeving stelt nu codes voor, terwijl onderzoekers het codeboek en de eindbeslissing houden.

Klant
Onderzoeksbureau
Sector
Onderzoek en kennisinstellingen
Periode
2025 · 8 weken

Een bureau dat beleidsonderzoek doet voor overheden en maatschappelijke organisaties.

Deze case is op verzoek van de klant geanonimiseerd. De situatie, de aanpak en de resultaten zijn echt.

01

De situatie

Bij grote enquêtes leverden open vragen tienduizenden antwoorden op. Twee onderzoekers codeerden die handmatig aan de hand van een codeboek, in spreadsheets, en vergeleken steekproefsgewijs hun codering.

Voor een landelijk onderzoek met twaalfduizend respondenten stond daar acht weken voor gepland, wat de opleverdatum van het hele rapport bepaalde.

02

Het probleem

Het coderen was de flessenhals van elk groot onderzoek. Het was bovendien vermoeiend werk waarbij de consistentie na een paar duizend antwoorden merkbaar afnam.

Wat concreet niet goed werkte:
  • Acht weken codeerwerk per groot onderzoek, door ervaren onderzoekers.
  • Afnemende consistentie naarmate het werk vorderde.
  • Het codeboek veranderde onderweg, waardoor eerder gecodeerde antwoorden opnieuw bekeken moesten worden.
  • Opdrachtgevers accepteerden geen 'automatische' analyse zonder inzicht in de methode.
03

Het doel

Het doel was een codeeromgeving waarin een taalmodel per antwoord codes uit het codeboek voorstelt, met een betrouwbaarheidsindicatie, en waarin onderzoekers de codes bevestigen, corrigeren of het codeboek uitbreiden.

De methode moest uitlegbaar zijn aan opdrachtgevers en de betrouwbaarheid meetbaar, zodat het bureau erachter kon staan.

04

De aanpak van CodeSprinter

Kwalitatieve codering is interpretatie, en interpretatie hoort bij de onderzoeker. We hebben het model ingezet als een snelle eerste lezer, niet als codeur.

  1. 1

    Codeboek als contract

    We werkten met het bestaande codeboek van het bureau en legden vast dat het model alleen codes uit dat boek mag voorstellen, met een korte motivering per voorstel.

  2. 2

    Meten tegen menselijke codering

    Op een eerder, volledig handmatig gecodeerd onderzoek vergeleken we de voorstellen van het model met die van de onderzoekers. Daaruit volgde een drempel waarboven voorstellen betrouwbaar genoeg waren om snel te bevestigen.

  3. 3

    Codeeromgeving voor onderzoekers

    Een omgeving waarin onderzoekers antwoorden in bulk beoordelen, twijfelgevallen apart zien en nieuwe codes toevoegen die direct op alle antwoorden worden toegepast.

  4. 4

    Dubbele codering steekproefsgewijs

    Een instelbaar percentage van de antwoorden wordt door twee onderzoekers beoordeeld, zodat de overeenstemming per onderzoek gerapporteerd kan worden.

  5. 5

    Methodebeschrijving voor opdrachtgevers

    We schreven samen met het bureau een standaardparagraaf voor rapporten waarin de werkwijze en de gemeten betrouwbaarheid worden uitgelegd.

05

De oplossing

We ontwikkelden een webapplicatie waarin open antwoorden worden ingeladen, het model per antwoord codes voorstelt met motivering en betrouwbaarheid, en onderzoekers de voorstellen beoordelen. Twijfelgevallen en antwoorden die nergens in passen komen apart te staan.

Het codeboek is in de applicatie te beheren; wijzigingen worden op alle antwoorden toegepast. Exports bevatten per antwoord de code, de beoordelaar en de overeenstemming bij dubbele codering.

06

Belangrijkste functionaliteiten

  • Codevoorstellen met motivering en betrouwbaarheid
  • Bulkbeoordeling en aparte lijst voor twijfelgevallen
  • Codeboekbeheer met hercodering
  • Steekproefsgewijze dubbele codering
  • Overeenstemmingsrapportage per onderzoek
  • Export voor statistische analyse
07

Het resultaat

  • 6 dagencodeerwerk voor twaalfduizend antwoorden, voorheen acht weken
  • 0,84overeenstemming tussen onderzoekers, hoger dan bij handmatig werk
  • 100%van de codes door een onderzoeker bevestigd

Het bureau levert grote onderzoeken weken eerder op en kan open vragen weer ruimhartig opnemen in enquêtes. De gemeten overeenstemming is hoger dan voorheen, omdat onderzoekers hun aandacht nu richten op de twijfelgevallen.

Wat we onderweg leerden
  • Het model doet het goed bij concrete codes en slecht bij subtiele onderscheidingen. We hebben dat in de betrouwbaarheidsdrempel verwerkt en benoemen het in de methodeparagraaf.
  • Opdrachtgevers accepteerden de werkwijze pas na de vergelijking met handmatige codering. Die meting was geen extra, maar de kern van het project.

We coderen niet minder zorgvuldig. We coderen zorgvuldiger op de plekken waar het ertoe doet.

KlantquoteSenior onderzoeker

Blijft kwalitatieve analyse bij jou liggen omdat het te veel werk is?

CodeSprinter bouwt AI-ondersteunde analyseomgevingen waarin de onderzoeker beslist en de betrouwbaarheid meetbaar is. We beginnen graag met een vergelijking op een afgerond onderzoek.